Anavarzalı Dioskorides’in şifa arayışından Anadolu’nun binlerce yıllık Luvi geçmişine uzanan bir yolculuk… İş kadını Berman Mantı’nın Adana’ya kazandırdığı Luvi Kültür Merkezi, Büyük Saat’in tarihî sokaklarında geçmişin kapılarını aralıyor. Buraya gelenler eski bir uygarlıkla tanışırken yaşadıkları şehrin henüz keşfetmedikleri hafızasına da yaklaşıyor.
Milattan sonra 50’li yıllar…
Toroslar, o yıllarda da bin bir çeşit bitkisiyle insanlara şifa sunan kocaman bir doğal eczaneydi.
Anavarza’da doğan bir hekim, bitkilerin, köklerin, reçinelerin peşindeydi. Doğanın sunduğu hangi bitkinin hangi hastalığa iyi geldiğini, hangisinin zehir, hangisinin ilaç olduğunu anlamaya çalışıyordu.
Adı Dioskorides’ti.
Roma ordusunda hekimlik yaptı. Gözlemlerini, deneyimlerini ve öğrendiklerini bir araya getirerek tıp ve eczacılık tarihinin en önemli eserlerinden birini yazdı: Beş kitaplık De materia medica.
Bu eser, yüzyıllar boyunca hekimlerin ve eczacıların başvuru kaynaklarından biri oldu.
Dioskorides’in adı, Anadolu’nun efsanevi şifa ustası Lokman Hekim’le de ilişkilendirildi.
Hani şu ölümsüzlüğün ilacını bulduğu, ancak reçetesini Misis Köprüsü’nde rüzgâra kaptırdığı anlatılan Lokman Hekim…
Peki, Dioskorides bu şifa bilgisini nereden edinmişti?
Kendisinden çok önce aynı coğrafyada yaşayan insanların biriktirdiği bilgilerden yararlanmış olabilir miydi?
Hitit çivi yazılı metinlerinde, ritüellerde görev alan ve hastalıkların iyileştirilmesiyle arınma uygulamalarında rol üstlenen kadınlardan söz ediliyor. Bu kadınlarla Dioskorides arasında doğrudan bir bilgi aktarımı olduğunu bilmiyoruz. Yine de onların varlığı, Anadolu’daki şifa ve ritüel geleneğinin çok daha eski katmanlarını merak ettiriyor.
İşte bu tarihsel yolculuğu, iş kadını Berman Mantı ile konuştuk.
Berman Mantı, Adana’nın tarihî kalbinde, Büyük Saat civarında kente kıymetli bir kültür merkezi kazandırdı. Seyhan Belediyesi tarafından restore edilen eski bir Adana konağını Luvi Kültür Merkezi’ne dönüştürdü; pek çok kişinin adını bile duymadığı Luvileri şehrin kültür hayatına taşıdı.
Kimdi bu insanlar? Anadolu’nun binlerce yıllık geçmişinde nasıl bir yere sahiptiler? Hangi dili konuşuyor, neye inanıyor, nasıl yaşıyorlardı? Bugünkü kültürümüzle aralarında bir bağ olabilir miydi?

Merkezin kapısından içeri girdiğinizde bu soruların cevaplarını aramaya başlıyorsunuz. Replika eserler, bilgi panoları, Luvi dili ve yazısına ilişkin örnekler sizi yaklaşık 4 bin yıl öncesinin Anadolu’suna götürüyor. Tunç Çağı’nda bu topraklarda yaşayan insanların inançlarına, gündelik hayatlarına ve bıraktıkları izlere yakından bakıyorsunuz.
Bir başka deyişle, bildiğinizi sandığınız Adana’yı yeniden keşfediyorsunuz.
Merkezde tarih yalnızca anlatılmıyor, bugünün hayatına da taşınıyor. Berman Mantı’nın Luvilavant markasıyla hazırlattığı hediyelik eşyalar, geçmişin izlerini günümüzün estetik anlayışıyla buluşturuyor. Günah keçisi figürü gibi ilgi çekici tasarımlar da bu anlatının parçaları arasında.
Bence işin en güzel taraflarından biri bu. Tarih yalnızca kitaplarda okunarak, müzelerde seyredilerek yaşatılmaz. Bazen bir tasarımla, bazen bir hikâyeyle, bazen de günlük hayatımıza giren küçük bir objeyle yeniden hatırlanır.


Berman Mantı’nın girişimini değerli kılan, yalnızca bir kültür merkezi açmış olması değil. Önce araştırması, bilimsel bilgiyi esas alması ve her ayrıntıya özen göstermesi… Bir işi yalnızca yapmayı değil, iyi yapmayı önemsemesi… Bütün bunları Adana’nın kültürel zenginliğine katkı sunmak için gerçekleştirmesi…
Bunun için kendisine bir Adanalı olarak içtenlikle teşekkür ediyorum.
Gazeteci ve tarih yazarı Mehmet Uluğtürkan ile gerçekleştirdiğimiz ziyarete dair kaleme aldığı bu güzel haberi kendi cümleleri ve yorumuyla okurlarımızla buluşturuyoruz.




